طرح بكارگيري مهندسين ناظر شاليزاري
مقدمه
از قديم الايام اين تفكر در كشورهاي توسعه يافته از جمله كشور ما حاكم بوده است كه در راستاي برنامه هاي توسعه و حل مشكلات كشور همه امور از مشكل يابي تا هدف گذاري و برنامه ريزي، اجراء نظارت و ارزشيابي الزاماً بايستي توسط بخش دولتي انجام گيرد. با توجه به رشد بي رويه جمعيت، نيازهاي روزافزون عمومي جامعه و رشد و پيشرفت سريع جوامع توسعه يافته و صنعتي، افزايش فاصله اين جوامع با كشورهاي در حال توسعه، تحقق چنين امري بدليل عوامل فوق، مشكلات و محدوديت ها، امكانات و ظرفيت هاي موجود در بخش دولتي ممكن نيست، بديهي است كه با بزرگتر شدن حجم سازمانها و دواير دولتي ناكارآمدي و مشكلات آنها بخصوص در زمينه تامين رفاه عمومي، رشد و شكوفايي اقتصادي بيشتر و عميق تر مي گردد، لذا عليرغم تلاشهاي دلسوزانه اي كه در بخش دولتي نيز انجام گرفته است كشور دچار مشكلاتي است كه چنانچه براي حل اين مشكلات فكر و تدبيري ارائه طريق نگدد، شايد در آينده اي نه چندان دور حل آن ناممكن و يا حداقل با انجام هزينه هاي معمولي امكانپذير نباشد، يكي از اين مشكلات كمبود نيروي متخصص و كارآمد در كشور مي باشد، اين موضوع به شكل بسيار جدي تر در فعاليتهاي كشاورزي يعني جائي كه كار بوسيله مردم انجام مي گردد و دولت صرفاً نقش هدايتي و حمايتي و نظارتي دارد جلوه نموده، بگونه اي كه در اين بخش در زمينه توليد غلات از جمله گندم، برنج، جو و ذرت (كه بيشترين سهم را بطور مستقيم و يا غيرمستقيم در جيره غذايي اكثريت مردم كشورمان دارد) همواره جزء واردكنندگان بزرگ دنيا بوده ايم. از آنجائيكه وضعيت بهره برداران كشاورزي چه از نظر ميزان سواد و چه از نظر دانش علمي به گونه اي نيست كه بتواند از پتانسيل هاي بالقوه موجود در بخش، حداكثر استفاده را بنمايد، جهت رفع اين نقيصه استفاده از كارشناسان كشاورزي كه در حال حاضر غالب آنها در سازمان نظام مهندسي كشاورزي و منابع طبيعي در استانهاي كشور متشكل شده اند مي توانند در قالب مهندسين ناظر در جهت افزايش راندمان توليد، ارتقاي بهره وري و نتيجتاً توسعه بخش كشاورزي نقش موثري ايفاء نمايند، لذا از آنجائيكه برنج يكي از محصولات مهم غذائي مردم كشورمان بوده و ساليانه در سطحي حدود 630 هزار هكتار از اراضي كشور در سطح 20 استان كشت ميگردد، با توجه به ميزان توليد، ارزش توليد ناخالص و مسائل مربوط به اشتغال مستقيم و همچنين صنايع تبديلي و گستره مصرف در جامعه و نقش مهم آن در سبد غذايي مصرف خانوارها، يكي از محصولات استراتژيكي و اساسي كشور محسوب ميگردد. لذا نگرش به افزايش توليد اين محصول بيش از پيش محسوس مي باشد و در اين راستا استفاده از كارشناسان ناظر در مزرعه به منظور رعايت نكات فني در مزرعه بسيار ضروري مي باشد.
* موضوع طرح
1ـ بكارگيري و انتقال يافته هاي علمي – تحقيقاتي در مراحل مختلف عمليات كشاورزي شامل (مراحل تهيه زمين – كاشت – داشت – برداشت).
2ـ ارائه خدمات فني و آموزشي توسط مهندسين ناظر
3ـ كاهش ضايعات محصول از مرحله كاشت تا پايان مرحله برداشت
4ـ اشتغال كارشناسان و فارغ التحصيلان بخش كشاورزي
ماده يك- اهداف طرح:
1ـ توليد پايدار برنج در مزارع شاليزاري و جلوگيري از خسارت زيست محيطي
2ـ استفاده از كارشناسان بخش كشاورزي در عرصه توليد، همچنين افزايش توان علمي، تجربي و مهارتي آنان در طول اجراي طرح
3ـ كاهش نقش تصدي گري دولت در بخش كشاورزي و افزايش نقش بخش خصوصي در عرصه توليد
4ـ افزايش بهره وري از منابع و پتانسيل هاي موجود، به منظور افزايش توليد محصول برنج
5ـ انتقال بموقع و موثر يافته هاي علمي كشاورزي در كليه مراحل توليد (تهيه زمين – كاشت – داشت و برداشت برنج) به توليد كنندگان محصول شالي
6ـ ارائه بموقع و موثر خدمات فني و مصرف بهينه نهاده هاي مختلف كشاورزي
7ـ كاهش هزينه هاي توليد و افزايش درآمد كشاورزان به منظوررفاه حال و رفع مشكل اقتصادي آنان
8- كاهش ضايعات محصول برنج در مراحل مختلف برداشت و پس از برداشت محصول
9- امنيت و سلامت محصول توليدي در جهت توسعه كشاورزي پايدار و نقش آن در سلامت عمومي جامعه
10- خوداتكائي در توليد محصول برنج و ساير محصولات كشاورزي
ماده دو - وظايف مجري طرح برنج:
1ـ تشويق و ترغيب كشاورزان و توليدكنندگان به استفاده از مشاوران فني مزرعه و معرفي اراضي محدوده اجراي طرح جهت نظارت فني كارشناس
2- حتي المقدور پرداخت تسهيلات، نهاده ها، ماشين آلات كشاورزي و ساير امكانات، با اولويت به توليد كنندگان بهره مند از خدمات فني مهندسين ناظر در قالب اين طرح
3- تامين و پرداخت حق الزحمه مهندسين ناظر در مدت تعيين شده (از زمان تهيه زمين – خزانه - كاشت تا پايان برداشت و حمل به انبار) طبق ماده 8 اين تفاهم نامه و پس از انعقاد هر قرارداد
4- همكاري و انعقاد تفاهم نامه با سازمان نظام مهندسي كشاورزي و منابع طبيعي كشور، فراهم نمودن زمينه لازم در استانهاي موردنظر براي بستن قرارداد اجرايي بين نمايندگان مجري طرح و سازمان نظام مهندسي كشاورزي استان
5- اعلام عملكرد مبناي توليد پايه ارقام مختلف برنج شامل سه گروه، ارقام محلي، ارقام اصلاح شده ميان رس و ارقام پرمحصول يا ديررس در مناطق مختلف شهرستاني و دهستاني موردعمل طرح توسط كميته فني، به منظور محاسبه ميزان افزايش توليد و تعيين ميزان حق الزحمه كارشناسان طرح بر اساس ميزان فعاليت مفيد و موثر آنان در توليد محصول برنج
6- تامين امكانات و اعتبارات لازم جهت آموزش علمي و كاربردي مهندسين ناظر مزرعه با كسر دو درصد از حق الزحمه مهندسين ناظر براي تامين بخشي از هزينه هاي آموزشي آنان
7- تامين محل استقرار مهندسين ناظر در سطح مراكز خدمات جهاد كشاورزي
8- انتخاب كشاورزان اراضي شاليزاري مناسب (در محدوده يك روستا) عقد قرارداد با كشاورزان با همكاري و هماهنگي مراكز خدمات جهاد كشاورزي دهستانها
9- اعلام رشته هاي موردنياز طرح به سازمان نظام مهندسي كشاورزي
10- تامين اعتبارات موردنياز جهت آموزش هاي علمي و كاربردي مهندسين ناظر از محل اعتبارات ملي برنج، و كسر دو درصد از حق الزحمه مهندسين ناظر
ماده سه – وظايف معاونت ترويج:
1-3- بسترسازي و پيش آگاهي به كشاورزان در زمينه پذيرش ناظرين و توجيه طرح مهندسين ناظر به شاليكاران و چگونگي مشاركت آنان در اجراي طرح و جلب اعتماد آنان در پرداخت حق السهم تعيين شده به ناظرين
2-3- ساماندهي فارغ التحصيلان بخش در جهت تامين نيروي كار مناسب طرح مهندسين ناظر برنج در قالب طرح جامع مهندسين ناظر مزرعه
3-3- ساماندهي كميته ترويج برنج در معاونت ترويج و نظام بهره برداري و برقراري ارتباط با گروههاي كاري در مراكز خدمات ترويج كشاورزي دهستانها و شهرستانها و استانها درارتباط با مفاد تفاهم نامه
4-3- آموزش و انتقال تكنولوژي با استفاده از شيوه هاي ترويجي با تاكيد بر رهيافت مشاركتي به مهندسين ناظر
5-3- افزايش آگاهي مهندسين ناظر اجراي طرح با آخرين يافته هاي تحقيقاتي و دسترسي به رسانه هاي ترويجي
6-3- بسترسازي مناسب جهت ايجاد تشكل ها، تعاونيهاي توليد برنج و شركتهاي خدمات مكانيزه، فني و حمايتي
7-3- تشكيل پايگاههاي اطلاعاتي براي دسترسي عوامل اجرائي (مروج، ناظر و كشاورز) به آخرين اطلاعات علمي و اجرائي
8-3- مشاركت با مجريان طرح در استانها به منظور برآورد توليد پايه (سه سال آخر) كشاورزان طرف قرارداد طرح
9-3- ارائه گزارش فعاليت هاي ترويجي انجام يافته به صورت مستمر و ساليانه
10-3- ارائه گزارش نتايج تفاهم نامه در اقلب تغيير در راندمان توليد مزارع طرف قرارداد طرح
11-3- معرفي و تشويق مهندسين ناظر موفق در خصوص موارد تفاهم نامه
ماده 4- وظايف سازمان نظام مهندسي كشاورزي و منابع طبيعي كشور
1- اجراي كامل تعهدات با توجه به متن تفاهم نامه و قرارداد منعقده
2- تعيين صلاحيت فني و علمي مهندسين ناظر و گروه بندي آنها (رشته هاي زراعت – اصلاح نباتات – گياه پزشكي – آموزش و ترويج - خاكشناسي- آبياري و ماشين آلات كشاورزي و سازماندهي آنها در گروه هاي هشت تا ده نفره (با توجه به نياز مناطق مختلف) و تعيين يك نفر كارشناس خبره بعنوان سرگروه و راهنمايي كارشناس مربوطه (در صورت امكان در قالب شركتهاي خدمات فني و مشاوره اي)
3- همكاري با سازمان جهاد كشاورزي استانها در تهيه سرفصل ها و برنامه هاي آموزشي، موردنياز مهندسين ناظر و برگزاري دوره هاي آموزشي علمي – كاربردي قبل از شروع كار و در حين انجام كار
4- همكاري در نظارت مستمر بر نحوه فعاليت مهندسين ناظر مزارع برنج به منظور دستيابي به اهداف طرح
5- تكميل فرم ها و پرسشنامه هاي ارسالي از طرف دفتر برنج و حبوبات (مجري طرح) و يا نمايندگان آنها در استانها و ارائه گزارش هاي لازم به صورت ماهانه و يا دوره اي طبق نظر مجري طرح و نمايندگان مجري در استانها و عنداللزوم ساير مواردي كه درقالب تفاهم نامه گنجانيده و مبادله خواهد شد.
ماده پنج- تعهدات مهندسين ناظر
1- نمونه گيري خاك و ارسال نمونه به آزمايشگاه با همكاري و هماهنگي مراكز خدمات جهاد كشاورزي منطقه به منظور آناليز و توصيه كودي موردنياز بر اساس نتايج آزمون خاك
2- شركت در دوره هاي آموزشي تعيين شده (قبل از اجراي طرح و حين كار) از سوي مجري طرح و يا نمايندگان آنان در مراكز استانها
3- حضور مستمر و فعال در روستاها و در كنار كشاورز و مزارع در كليه مراحل تهيه زمين - كاشت – داشت و برداشت (آماده سازي زمين – انتخاب بذر مناسب و ضدعفوني آن – احداث خزانه و مراقبت از آن، مبارزه بر عليه آفات – علفهاي هرز خزانه – انتقال نشاء كاري (دستي يا با ماشين نشاء كار) تنظيم آبياري صحيح، مبارزه با علفهاي هرز زمين شاليزاري و مبارزه با آفات و بيماريها بر اساس توصيه هاي تحقيقاتي و فني، حضور مستمر در كارخانجات شاليكوبي به منظور نظارت و جلوگيري از ضايعات احتمالي
4- ثبت كليه عمليات هاي اجرايي در تمام مراحل تهيه زمين – داشت و برداشت و حمل محصول به انبار بر اساس فرمهاي ارسالي براي هر كشاورز و نگهداري فرمهاي مربوطه
5- تهيه و ارائه گزارش مستمر از روند پيشرفت كار در طي مراحل توليد و ارائه مسائل و مشكلات و پيشنهاد راه حلهاي مناسب به كشاورزانو نمايندگان مجري طرح و نظام مهندسي بر اساس داده هاي ثبت شده و مشاهدات مزارع
6- نظارت مستمر بر مصرف بهينه نهاده هاي كشاورزي و توصيه لازم بر اساس اصول علمي و فني
7- اجراي دستورالعملهاي ارسالي از طريق مجري طرح و يا نمايندگان آنها در استانها
8- تكميل شناسنامه بهره برداران و ساير پرسشنامه هاي ارسالي از طرف مجري و يا نمايندگان آنها در استانها
ماده شش – گستره اجراي طرح بر اساس تفاهمنامه براي هر يك از مهندسين ناظر
تبصره 1- با توجه به صعوبت كاري زراعت برنج، كوچك بودن قطعات اراضي و زمان محدود آماده سازي زمين تا برداشت مسئوليت نظارت هر 70 هكتار و 20± درصد بعهده يك نفر مهندس ناظر ميباشد.
تبصره 2- هر پنج تا هشت نفر مهندس ناظر در يك محدوده جغرافيايي خاص تحت نظر يك نفر كارشناس خبره يك گروه كاري را تشكيل ميدهند.
محدوده سطح نظارت هر كارشناس 70 هكتار اراضي شاليكاري تعيين ميگردد.
ماده هفت
با توجه به تنوع ارقام مختلف برنج شامل ارقام محلي زودرس، ارقام اصلاح شده ميان رس و ارقام پرمحصول ديررس حداقل مدت زمان اجراي طرح 180 روز و حداكثر 210 روز مدت زمان قرارداد تعيين ميگردد.
ماده هشت – نحوه ارزيابي
ملاك تلاش و كارآئي مهندسين ناظر در ارتقاء افزايش عملكرد توليد بر اساس عملكرد مبناء اعلام شده از طريق مجري طرح ميباشد، ضمناً توسط كميته اي متشكل از نمايندگان سازمان جهاد كشاورزي استان، سازمان نظام مهندسي استان، نماينده كشاورزان يا كشاورز و نماينده مهندسين ناظر يا مهندس ناظر مورد بررسي و تشخيص و تائيد قرار ميگيرد.
تبصره: موارد اختلافي در كميته موضوع اين ماده با حضور داور مرضي الطرفين تعيين تكليف ميگردد.
ماده نه – ميزان و نحوه پرداخت حق الزحمه مهندسين ناظر
1ـ پرداخت حق الزحمه مهندسين ناظر توسط مجري طرح به نسبت 90 درصد و كشاورزان (كشاورز) به نسبت ده درصد حق الزحمه صورت ميگيرد، در سالهاي بعد از سهم دولت كسر و به سهم كشاورز اضافه ميگردد.
2ـ 50 درصد سهم دولت در طول دوره قبل از كاشت، كاشت و داشت توسط نمايندگان مجري طرح در استانها بعنوان علي الحساب به گروه و يا مهندس ناظر پرداخت ميگردد و 50 درصد باقيمانده سهم دولت و ده درصد سهم كشاورز يا كشاورزان پس از برداشت و كيل گيري توسط نماينده مجري طرح و كشاورز يا كشاورزان بر مبناي افزايش توليد (طبق جدول شماره يك) و حضور كارشناس پرداخت ميگردد.
3ـ در صورتيكه بيش از پنجاه درصد گستره فعاليت هر كارشناس زير يك هكتار باشد با تائيد سازمان جهاد كشاورزي يا نماينده آن معادل سه درصد به حق الزحمه اضافه ميگردد.
4ـ ملاك پرداخت علي الحساب حق الزحمه موضوع بند دو اين ماده، فرض افزايش توليد براي ارقام محلي 250 كيلوگرم، ارقام ميان رس 300 و ارقام پرمحصول 400 كيلوگرم محاسبه و پرداخت ميگردد.
5ـ در صورت وقوع حوادث غيرمترقبه و شرايط خاص و در نتيجه عدم حصول محصول افزايش توليد برنج عليرغم تلاش مهندسين ناظر، كميته مذكور متشكل از دو نماينده مجري طرح و يك نفر نماينده از سازمان نظام مهندسي و يك نفر نماينده از طرف مهندس ناظر و يك نفر نماينده از طرف كشاورزان و يا كشاورز بمنظور جبران زحمات مهندسين ناظر مزرعه تصميم گيري خواهند نمود.
* تعداد كارشناسان موردنياز طرح
بر اساس سطح پيش بيني طرح به ميزان بيست و چهار هزار و پانصد هكتار و مسئوليت نظارت هر 70 هكتار به 20± درصد بعهده يك نفر مهندس ناظر، تعداد 350 نفر كارشناس براي نظارت سطح پيش بيني شده برآورد مي گردد. ضمناً تعداد 35 نفر كارشناس خبره بعنوان سرگروه و راهنما پيش بيني ميگردد.
* آموزش موردنياز طرح
1ـ به منظور افزايش سطح دانش علمي و عملي كارشناسان ناظر و با توجه به صعوبت زراعت برنج براي هر كارشناس به مدت پانزده روز آموزش برآورد ميگردد.
2ـ به منظور همكاري كشاورزان مورد قرارداد طرح و به منظور افزايش سطح دانش آنان، آموزش كوتاه مدت يك روزه در طرح براي تعداد سي و پنج هزار نفر كشاورز طرف قرارداد برآورد گرديده است.
بديهي است با توجه به نظارت كارشناسان ناظر بر مزارع برنج كشور حدود ده تا پانزده درصد افزايش توليد شلتوك در سال 1385 پيش بيني ميگردد. ضمناً به منظور هماهنگي و نظارت ستاد و مراكز استان و شهرستانها بر نحوه كار و عملكرد كارشناسان ناظر در سطح كشور حدود ده درصد هزينه هاي پيش بيني نشده طرح بدين منظور برآورد ميگردد.
توضيحات:
ـ ارقام محلي زودرس در حال حاضر شامل انواع طارم محلي، بينام، علي كاظمي، طارم ديلماني، هاشمي، دم سياه، صدري، شصت رس و غيره ميباشد.
- ارقام اصلاح شده ميان رس در حال حاضر شامل فجر، شفق، ساحل، درفك، خزر، كادوس، صالح، جهش، تابش و غيره ميباشد.
- ارقام اصلاح شده ميان رس در حال حاضر شامل فجر، شفق، ساحل، درفك، خزر، كادوس، صالح، جهش، تابش و غيره ميباشد.
- ارقام پرمحصول ديررس شامل ندا، نعمت، هزار، سپيدرود، مازند، آمل2 و آمل 3، چرام 1 و 2 و غيره ميباشد.
تبصره: توليد پايه با توجه به ارقام مختلف در هر استان و يا شهرستان توسط كميته فني استان متشكل از نمايندگان سازمان جهاد كشاورزي استان دونفر - نماينده سازمان نظام مهندسي استان يك نفر و نماينده كشاورزان تعيين ميگردد.
>>بایگانی مطاب